Kimyasal Madde İthalatı ve KKDİK Kaydı Nasıl Yapılır? (Turk-REACH) 2026

KKDİK Kaydı Nasıl Yapılır?, Türkiye kimya sektörü, son yıllarda Avrupa Birliği'nin REACH tüzüğüyle uyumlu olan KKDİK (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması) yönetmeliğiyle köklü bir değişim yaşıyor. Özellikle ithalatçı firmalar için "uyum sağlama" süreci artık bir tercih değil, piyasada var olabilmek için temel bir zorunluluk haline geldi. Bu yazımızda, ithalat süreçlerindeki en büyük teknik engel olan Güvenlik Bilgi Formları (GBF/MSDS) ve 2026 yılındaki kritik tarihlere odaklanıyoruz.

1. KKDİK (Turk-REACH) Nedir ve İthalatçıyı Nasıl Etkiler?

KKDİK, yılda 1 ton veya daha fazla miktarda kimyasal madde imal eden veya ithal eden tüm şirketleri kapsamaktadır. İthalatçılar için süreç, yurt dışındaki tedarikçiden alınan verilerin Türkiye sistemine (KKS - Kimyasal Kayıt Sistemi) entegre edilmesini gerektirir.

Unutulmamalıdır ki: Yurt dışındaki üreticinin REACH kaydının olması, Türkiye'de geçerli değildir. İthalatçı firma ya kendisi kayıt yapmalı ya da yurt dışındaki üreticinin Türkiye'de atadığı bir "Tek Temsilci" (OR) üzerinden süreci yürütmelidir.

2. 2026 Yılındaki Kritik "Geçici Kayıt" Takvimi

Bakanlığın 2025 yılında yayımladığı Usul ve Esaslar ile kayıt takvimi netleşmiştir. Eğer tam kayıt dosyası henüz hazır değilse, piyasaya arzın devamı için şu tarihler hayati önem taşır:

• 31 Mart 2026: Lider kayıt ettirenler için Geçici Kayıt son tarihi.

• 30 Eylül 2026: Üye kayıt ettirenler (joint registrants) için Geçici Kayıt son tarihi.

• 31 Aralık 2026: Yıllık 1000 ton ve üzeri maddeler ile yüksek zararlılık (CMR) taşıyan maddeler için Tam Kayıt son tarihi.

  
  

3. Güvenlik Bilgi Formları (GBF/MSDS): En Sık Yapılan Hatalar

Güvenlik Bilgi Formları, bir kimyasalın "kimlik kartı" gibidir. Ancak sadece İngilizce’den Türkçe’ye çeviri yapmak yeterli değildir. Türkiye mevzuatına göre bir GBF'nin geçerli sayılması için:

• KDU Sertifikası: Formun, Türkiye’de akredite olmuş bir Kimyasal Değerlendirme Uzmanı (KDU) tarafından hazırlanmış ve imzalanmış olması gerekir.

• 15. Madde Uyumu: Yerel mevzuat başlığı altında KKDİK ve diğer ilgili Türk yönetmeliklerine atıf yapılmalıdır.

• KKS Bildirimi: GBF’lerin Bakanlığın çevrimiçi sistemine yüklenmesi zorunludur.

Önemli Not: 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren piyasaya arz edilen tüm maddelerin GBF’leri yeni KKDİK formatına (Ek-2) uygun olmak zorundadır.

4. İthalatçılar İçin 5 Adımda Uyum Stratejisi

1. Envanter Analizi: İthal edilen ürünlerin tonajlarını ve CAS numaralarını listeleyin.

2. Tedarikçi İletişimi: Yurt dışındaki üreticinin Türkiye için bir Tek Temsilci atayıp atamadığını teyit edin.

3. KDU Desteği Alın: GBF’lerinizin güncelliğini ve sertifikalı bir uzman tarafından hazırlanıp hazırlanmadığını kontrol ettirin.

4. Maliyet Yönetimi: 2026 yılı Bakanlık döner sermaye ücretlerindeki artışları göz önünde bulundurarak bütçenizi planlayın.

5. KKS Kaydı: Geçici veya tam kayıt işlemlerini son güne bırakmadan tamamlayın.

   
   

Sonuç

KKDİK ve GBF süreçleri, karmaşık teknik detaylar ve sıkı yasal yaptırımlar içermektedir. Bu süreci doğru yönetemeyen firmalar, gümrüklerde malın takılması veya ağır idari para cezaları ile karşı karşıya kalabilirler. Lires olarak, kimya sektöründeki paydaşlarımızın bu regülasyon labirentinde yolunu bulmasına yardımcı olmaya devam ediyoruz.

KKDİK Kaydı Nasıl Yapılır? Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Yurt dışındaki tedarikçimin EU-REACH kaydı var, Türkiye'de tekrar kayıt yapmalı mıyım?

Evet. AB-REACH kayıtları Türkiye'de geçersizdir. Türkiye pazarına ürün sokabilmek için KKDİK (Turk-REACH) kapsamında T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı sistemine (KKS) kayıt yapılması zorunludur.

2. İthal ettiğim ürün bir "karışım" ise ne yapmalıyım?

Karışımların kendisi tescil edilmez, ancak karışımın içindeki her bir madde (yıllık 1 tonu geçiyorsa) ayrı ayrı kayıt edilmelidir. Ayrıca bu karışım için Türkiye mevzuatına uygun bir Güvenlik Bilgi Formu (GBF/MSDS) hazırlanması şarttır.

3. İngilizce MSDS formunu Türkçeye çevirip kullanabilir miyim?

Hayır. Sadece dil çevirisi yeterli değildir. GBF’nin Türkiye’de akredite bir kuruluştan sertifika almış bir Kimyasal Değerlendirme Uzmanı (KDU) tarafından hazırlanması ve formun 16. maddesinde bu uzmanın sertifika bilgilerinin yer alması yasal bir zorunluluktur.

4. 2026 yılındaki "Geçici Kayıt" ne anlama geliyor?

Bakanlığın son düzenlemesine göre, tam kayıt dosyasını henüz tamamlayamamış firmalar, ticari faaliyetlerinin durmaması için 31 Mart 2026 (Liderler) veya 30 Eylül 2026 (Üyeler) tarihlerine kadar "Geçici Kayıt" oluşturarak piyasaya arz haklarını koruyabilirler.

5. Tek Temsilci (OR) nedir? Neden gereklidir?

Eğer yurt dışındaki üreticiniz Türkiye'deki ticari sırlarını (formülasyon vb.) ithalatçıyla paylaşmak istemiyorsa, Türkiye'de yerleşik bir Tek Temsilci atayabilir. Bu durumda ithalatçı firma "Alt Kullanıcı" statüsüne geçer ve kayıt yükümlülüğünden kurtulur.

6. Kimyasal kayıtlarını yapmazsak ne olur?

Kayıt yaptırılmayan maddelerin ithalatı gümrük aşamasında durdurulabilir. Ayrıca Çevre Kanunu kapsamında ağır idari para cezaları ve ürünün piyasadan toplatılması gibi yaptırımlar uygulanmaktadır.

7. GBF/MSDS formları ne sıklıkla güncellenmelidir?

Mevzuatta belirli bir süre sınırı olmamakla birlikte; maddeye dair yeni bir zararlılık bilgisi geldiğinde, KKDİK kayıt numarası alındığında veya ürünün içeriği değiştiğinde derhal güncellenmelidir.