Halı İthalatı Rehberi: Gereken Evraklar, Vergi Oranları ve Mevzuat 2026
- 22 saat önce
- 3 dakikada okunur
Geleneksel zanaatların küresel ticaretle buluştuğu zengin bir pazar olan halı ithalatı ve kilim gümrük vergisi, dış ticaret profesyonellerinin ve zincir mağazaların en yoğun araştırdığı başlıklar arasında yer almaktadır. "El dokuması halı ithalat mevzuatı", "Makine halısı gümrük vergisi oranları" ve "Tekstil ithalatında kayıt belgesi şartları" gibi anahtar kelimeler, bu alandaki maliyet ve bürokrasi yönetiminin önemini ortaya koymaktadır. İster nadide bir el halısı ister yüksek metrajlı bir makine halısı olsun; 57. ve 58. fasıl kapsamındaki bu ürünlerin ithalatı, yüksek İlave Gümrük Vergisi (İGV), m² bazlı gözetim kıymetleri ve zorunlu kayıt belgesi prosedürleri nedeniyle gümrük uzmanlığı gerektiren son derece teknik bir süreçtir. Lires Gümrük ve Hukuk Danışmanlığı olarak, halı ve yer kaplamaları ithalat sürecini tüm detaylarıyla A'dan Z'ye derledik.
1. Ürün Grupları ve GTİP Sınıflandırması (57 ve 58. Fasıl)
Halı ve yer kaplamaları, üretim metoduna (el işi veya makine) ve kullanılan malzemeye göre Türk Gümrük Tarife Cetveli'nde net çizgilerle ayrılır:
El Halısı ve Kilim Grubu
5701: Düğümlü veya sarmalı halılar (El dokuması halılar). İlmek sayısı ve kullanılan ipliğin cinsi (ipek, yün) gümrük kıymetini doğrudan etkiler.
5702.10: Kilim, Sumak, Karaman ve benzeri elde dokunmuş yer döşemeleri.
5805.00: El dokuması veya iğne işlemesi elişi duvar halıları (Goblenler).
Makine Halısı ve Diğer Yer Kaplamaları
5702.20 - 5702.99: Dokuma makine halıları (kadife hissi veren dokumalar, koridor halıları vb.).
5703: Tüfte (tufted) halılar ve yer kaplamaları (genellikle iğneleme yöntemiyle tabana sabitlenen, modern halılar ve duvardan duvara halı kaplamaları).
5704: Keçeden halılar ve diğer yer kaplamaları (örülmemiş, preslenmiş liflerden).
5705: Türk Gümrük Tarife Cetveli'nde başka yerde belirtilmeyen diğer tüm halılar ve yer kaplamaları.
2. Mali Yükümlülükler: GV, İGV, ÖTV ve Gözetim Kıymetleri
Halı sektörü ithalatında sürpriz maliyetlerle karşılaşmamak için aşağıdaki vergi katmanlarının çok iyi analiz edilmesi gerekir:
Gümrük Vergisi (GV): AB ülkelerinden (A.TR belgesiyle) veya Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzaladığımız ülkelerden gelen ürünlerde genellikle %0 olarak uygulanır. Üçüncü ülkelerden (Uzak Doğu vb.) yapılan ithalatlarda ise ürüne göre %4 ile %8 arasında değişen oranlar mevcuttur.
İlave Gümrük Vergisi (İGV): Türkiye, yerli halı üreticisini korumak adına ithal halı segmentine en yüksek İGV oranlarını uygulayan ülkelerden biridir. Makine ve tüfte halı gruplarında %25 ile %30+ civarında katı İGV oranları yürürlüktedir.
Gözetim Kıymeti (Referans Fiyat): Özellikle makine halılarında ve tüfte ürünlerde Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen metrekare (m²) veya kilogram (kg) başına minimum dolar bazlı eşik değerler bulunur. Faturanızdaki birim fiyat gümrüğün belirlediği referans değerin altındaysa, tüm vergileriniz (GV, İGV, KDV) otomatik olarak o yüksek eşik değer üzerinden hesaplanır.
3. Kayıt Belgesi Uygulaması ve Menşe Bazlı Vergi Avantajları
Tekstil ve konfeksiyon rejiminin en katı kurallarından biri olan Kayıt Belgesi, halı ithalatında da en kritik idari eşiktir.
İTKİB Kayıt Belgesi Zorunluluğu: Belirli bir miktar veya değer sınırını aşan halı ve kilim sevkiyatlarında, ürünler henüz Türkiye gümrük sahasına ulaşmadan önce İTKİB (İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri) sistemine beyan edilmelidir. Alınan "Kayıt Belgesi" veya referans numarası olmadan gümrük beyannamesi tescil edilemez.
Farklı Menşe Bazlı Uygulamalar ve Vergi Avantajları: Menşe yönetimi maliyeti yarı yarıya düşürebilir. Örneğin; Fas, Tunus veya AB menşeli bir halıyı doğru menşe ispat belgesi (EUR.1, A.TR, Fatura Beyanı) ile ithal ettiğinizde vergisel anlamda büyük avantajlar elde edersiniz. Ancak, Uzak Doğu (özellikle Çin, Hindistan, Pakistan) menşeli ürünler doğrudan ya da AB üzerinden "antrepo rejimleri kullanılarak" gelse dahi, Menşe Şahadetnamesi ibraz edilmediği veya sahte beyan şüphesi doğduğu durumlarda en üst sınırdan çapraz menşe vergilerine ve korunma önlemlerine tabi tutulur.
4. A'dan Z'ye Halı İthalatı Yol Haritası ve Belgeler
Sorunsuz bir halı ithalat operasyonu için şu adımları takip etmelisiniz:
Teknik Dosya ve Elyaf Kompozisyonu Kontrolü: Halının iplik türü (Yün, ipek, polipropilen, polyester, pamuk) ve taban malzemesi yüzde olarak net beyan edilmelidir. Yanlış elyaf beyanı doğrudan gümrük cezası demektir.
Yükleme Öncesi Kayıt Belgesi Onayı: Ürünler yola çıkmadan İTKİB başvuruları tamamlanmalı ve onay alınmalıdır.
Kıymet ve m² Analizi: Faturadaki m² ölçüleri ile çeki listesindeki brüt/net kg ağırlıklarının doğruluğu kontrol edilmeli, gözetim tebliğleri ile simülasyon yapılmalıdır.
TAREKS (Tüketici Güvenliği): Doğrudan yaşam alanlarında kullanılan halılar, fitalat ve azo boyar madde testleri yönünden gümrük laboratuvar denetimine (3-5 iş günü) sevk edilebilir.
İthalat Aşamasında İstenen Temel Belgeler:
Ticari Fatura ve Detaylı Çeki Listesi (m² kırılımlı).
Menşe Şahadetnamesi / EUR.1 / A.TR belgesi.
Teknik İçerik Sertifikası (İplik ve taban kompozisyonunu gösteren üretici belgesi).
İTKİB Kayıt Belgesi.
Lires Uzman Görüşü
Özellikle antik veya kıymetli el halısı ithalatında, ürünün gümrük kıymetinin tespiti aşamasında gümrük idaresi faturayı yetersiz bularak resmi "Ekspertiz Heyeti" (müze uzmanları veya sektörel bilirkişiler) raporu talep edebilir. Makine halılarında ise elyaf türünün laboratuvarda farklı çıkması durumunda Gümrük Kanunu 234. Maddesi uyarınca eksik ödenen verginin 3 katı para cezası kesilmektedir. İthalat operasyonuna başlamadan önce tüm dökümanların bir gümrük hukuku uzmanı tarafından incelenmesi finansal güvenliğiniz için esastır.
Yorumlar