Gümrük Terimleri Sözlüğü 8: Hava Kargo, E-Ticaret ve Ekspres Taşımacılık
- 3 Mar
- 5 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 4 Mar
Gümrük Terimleri Sözlüğü serimizin sekizinci bölümü olan "Hava Kargo, E-Ticaret ve Ekspres Taşımacılık" rehberine hoş geldiniz. Küresel ticaretin dijitalleştiği bu dönemde; BİLGE sistemi, kağıtsız gümrükleme, E-Ticaret (ETGB) ve blockchain tabanlı lojistik süreçleri dış ticaretin yeni standartlarını belirliyor. Bu güncel rehber; eşyanın internet üzerinden satışı, hızlı kargo taşımacılığı, veri analitiği ve siber güvenlik gibi dijital dönüşümün kalbinde yer alan 100 kritik terimi kapsamlı açıklamalarıyla sunmaktadır. Modern gümrükleme tekniklerine hakim olmak, tek pencere sistemi üzerinden operasyonel hız kazanmak ve dijital gümrük uygulamalarındaki yasal gereklilikleri öğrenmek için hazırladığımız bu teknik sözlüğü hemen keşfetmeye başlayabilirsiniz.
A - D: Hızlı Kargo ve Posta İşlemleri
Air Waybill (AWB)
Hava yolu taşıma senedi; kıymetli evrak niteliği taşımaz ancak mülkiyet kanıtıdır.
Ara Konşimento (House AWB)
Forwarder tarafından gerçek gönderici ve alıcı adına düzenlenen belge.
Ayrıştırma (Sorting)
Ekspres kargo merkezlerinde paketlerin varış merkezlerine göre otomatik dizilmesi.
Basitleştirilmiş Gümrük Beyanı
Mikro ihracat (300 kg ve 15.000 Euro altı) için kullanılan hızlı beyan.
Bireysel İthalat Limiti
Yolcu beraberinde veya kargo ile getirilen eşyalarda uygulanan muafiyet sınırı.
Bulk Cargo
Hava taşımacılığında konteyner yerine doğrudan uçağın kargo bölümüne yüklenen eşya.
Charter Taşımacılığı
Bir uçağın belirli bir sefer veya süre için tamamen kiralanması.
Check-point
Kargonun yolculuğu sırasında geçtiği kontrol ve tarama noktaları.
Çıkış Gümrük İdaresi
Hava kargonun Türkiye'den havalandığı son gümrük noktası.
Daha Az Kamyon Yükü (LTL)
Hava kargo transferlerinde tırın sadece bir kısmının doldurulması.
Dangerous Goods Declaration (DGD)
Tehlikeli madde içeren hava kargolar için zorunlu olan beyan formu.
Değerli Kargo (VAL)
Altın, mücevher veya nakit para gibi özel güvenlikli hava taşımacılığı gerektiren yükler.
Delivery Order
Hava yolu şirketinin malı alıcıya teslim etmesi için verdiği talimat.
Deminimus
Gümrük vergisi tahsil edilmeyen, "küçük değer" anlamına gelen eşya limiti.
Direct Flight
Aktarma yapmadan doğrudan varış noktasına giden kargo uçağı.
Dijital Beyan Sistemi
Posta idaresinin gümrük işlemlerini yürüttüğü elektronik altyapı.
Dozimetrik Ölçüm
Radyoaktif madde içeren kargoların uçuş öncesi güvenlik kontrolü.
Dökme Kargo Etiketi
Uçağa yüklenecek her bir parçanın üzerine yapıştırılan takip numarası.
E - K: Gümrük Terimleri Sözlüğü E-İhracat ve Mikro Gümrükleme
E-Ticaret Yetki Belgesi
Hızlı kargo şirketlerinin gümrük müşaviri olmadan beyan yapabilmesini sağlayan izin.
Ekspres Kurye
Kapıdan kapıya hızlı teslimat yapan uluslararası taşıma servisi.
E-İhracat KDV İadesi
ETGB ile yapılan satışlarda ihracatçının geri alabildiği vergi tutarı.
Entegratör
E-ticaret platformu ile gümrük sistemlerini birbirine bağlayan yazılım firması.
ETGB Sorgulama
Mikro ihracat beyannamesinin durumunun VEDOP üzerinden kontrol edilmesi.
Faktura Adresi
Yurt dışı alışverişlerinde faturanın kesildiği ancak malın gitmediği adres.
FOB Değeri (Hava Kargo)
Malın uçuşa hazır hale getirilene kadarki tüm masraflar dahil bedeli.
Geçici Depolama Yeri (Hava)
Havalimanlarındaki gümrüklü antrepoların uçak altı bekleme alanı.
Geri Gelen E-Ticaret Eşyası
Yurt dışındaki müşterinin iade ettiği ürünün gümrük süreci.
Gönderici (Shipper)
Hava taşıma senedinde malı gönderen olarak görünen taraf.
Gümrük Sunum Ücreti
Posta veya kargo şirketlerinin gümrük işlemleri için kullanıcıdan aldığı bedel.
Hassas Yük (Fragile)
Kırılabilir, hava taşımacılığında özel istifleme gerektiren eşya.
Hava Kargo Acentesi
IATA yetkili, gönderici ile hava yolu arasında köprü kuran işletme.
Havalimanı Vergisi
Kargonun havalimanı tesislerini kullanması karşılığında ödenen harçlar.
IATA (Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği)
Hava kargo standartlarını ve fiyatlandırma kurallarını belirleyen örgüt.
ICAO
Sivil havacılık güvenliği ve gümrük geçişlerini düzenleyen BM kuruluşu.
İade Lojistiği (Reverse Logistics)
E-ticarette ürünlerin geri dönüş sürecinin yönetilmesi.
İhracat Gümrük Müşavirliği
Hava yolu sevkiyatlarında sadece çıkış işlemlerine odaklanan uzmanlık.
İstifleme Faktörü
Hava kargoda ağırlık ve hacim arasındaki dengeyi belirleyen oran.
Kargo Manifestosu
Uçağın yükleme planını ve tüm konşimentoları içeren ana liste.
Kargonun Reddi
Gümrük veya güvenlik nedeniyle uçağa kabul edilmeyen yük.
Kişisel Veri Koruma (Gümrükte)
E-ticaret alıcılarının kimlik bilgilerinin gümrükte işlenme usulü.
Koli Listesi
Hava kargo paketlerinin içindeki her bir ürünün miktar dökümü.
Kurye Muafiyeti
Belirli bir ağırlığa kadar olan evrak veya numunelerin gümrüksüz geçişi.
L - R: Lojistik Hız ve Operasyon
Last Mile Delivery (Son Mil)
Paketin uçaktan inip gümrükten çıktıktan sonra alıcıya ulaştığı son aşama.
Line-haul
İki ana merkez (Hub) arasında yapılan uzun mesafeli hava taşıması.
Master Air Waybill (MAWB)
Hava yolu şirketinin forwarder adına düzenlediği ana taşıma senedi.
Merkezi Gümrükleme
Birden fazla havalimanından gelen yüklerin tek bir merkezden beyan edilmesi.
Mikro İthalat Sorgulama
Bireysel paketlerin gümrük vergi durumunun e-devlet üzerinden takibi.
Mixed Consignment
İçinde farklı türde ve tarifede mallar bulunan karma kargo.
Narrow Body
Sadece alt kargo bölümünde küçük paket taşıyabilen dar gövdeli uçak.
Net Ağırlık (Hava)
Ambalajsız malın ağırlığı; navlun hesaplamasında genellikle hacimsel ağırlıkla kıyaslanır.
Non-Dutiable
Gümrük vergisine tabi olmayan evrak veya döküman cinsi kargolar.
On-Board Courier (OBC)
Çok acil kargoların bir kuryenin el bagajında uçakla taşınması.
Overweight
Uçak limitlerini aşan veya ek ücret gerektiren ağır yük.
Ön-Yükleme Bilgisi
Güvenlik analizi için uçağın kalkışından önce gümrüğe iletilen veriler.
Özel Kurye Gümrüğü
İstanbul Havalimanı gibi yerlerde sadece ekspres kargolarla ilgilenen birim.
Paketleme Standartları
Uçuş güvenliği için kargoların sahip olması gereken ambalaj kriterleri.
Paletize Yük
Uçağın iç yapısına uygun (Unit Load Device - ULD) paletlere yüklenmiş eşya.
Parsiyel Hava Kargo
Bir uçağın kargo alanının farklı müşteriler arasında paylaştırılması.
Pik Sezon
E-ticaretin yoğun olduğu (Black Friday vb.) dönemlerde gümrükteki iş yükü artışı.
Posta Gümrük Müdürlüğü
PTT aracılığıyla gelen paketlerin denetlendiği özel gümrük idaresi.
Pre-Alert
Gönderinin yola çıktığına dair varış acentesine yapılan dijital bildirim.
Priority Cargo
Uçağa ilk yüklenen ve ilk boşaltılan öncelikli sevkiyatlar.
Proof of Delivery (POD)
Malın alıcıya teslim edildiğini gösteren imzalı dijital veya ıslak belge.
Ramp Handling
Uçak altındaki yükleme ve boşaltma hizmetlerinin tamamı.
S - Z: Havacılık Güvenliği ve Final
Sabiha Gökçen Gümrük
Türkiye'nin en yoğun hava kargo ve yolcu gümrüklerinden biri.
Safety Regulations
Hava taşımacılığında lityum piller gibi riskli ürünlerin gümrük kuralları.
Sektörel İhracat Birlikleri
E-ihracatçıların üye olması gereken yasal kuruluşlar.
Sıcaklık Kontrollü Konteyner
İlaç veya taze gıda taşımacılığında kullanılan aktif soğutmalı uçak paleti.
Sivil Havacılık Güvenlik Ücreti
Kargonun X-ray ve köpekli aramadan geçmesi için ödenen bedel.
Slot Koordinasyonu
Kargo uçağının havalimanına iniş ve kalkış yapabileceği zaman dilimi.
Son Kullanıcı Beyanı
Bazı hassas elektronik parçaların sivil amaçla kullanılacağına dair belge.
Süper Ekspres
Aynı gün veya ertesi sabah teslimat garantili hava kargo servisi.
Şüpheli Paket Prosedürü
Gümrük muhafaza tarafından açılan veya bomba imha uzmanına devredilen kargo.
Takip Numarası (Tracking ID)
Alıcının paketini gümrük dahil tüm aşamalarda izlediği kod.
Tam Muafiyet (Hava)
Diplomatik kargoların gümrük vergisinden tamamen muaf tutulması.
Tarife Dışı Kısıtlama (E-Ticaret)
Kozmetik, takviye edici gıda gibi ürünlerin kargo ile ithalatındaki yasaklar.
Taşıma Kapasitesi (Payload)
Bir uçağın taşıyabileceği maksimum yük miktarı.
Tedarikçi Faturası
Gümrükte mal bedelini kanıtlamak için kullanılan alışveriş faturası.
Tehlikeli Madde Sınıfları (1-9)
Patlayıcılardan bulaşıcı maddelere kadar hava kargo kategorileri.
Tek Pencere Sistemi (Hava)
Uçuş izinleri ve gümrük onaylarının tek bir dijital kapıdan alınması.
Temsili Yetki (Posta)
PTT'nin alıcı adına gümrük işlemleri yapabilme hakkı.
Termal Battaniye
Uçak pistte beklerken kargoyu güneş ısısından koruyan örtü.
Tescil Tarihi (ETGB)
Mikro ihracatın resmiyet kazandığı elektronik kayıt günü.
Ticari Olmayan Eşya
Sadece kişisel kullanım için getirilen, kargo muafiyetinden yararlanan mal.
Transit Cargo
Bir ülkeden uçakla geçip gümrük bölgesine girmeden başka ülkeye giden yük.
Transshipment (Aktarma)
Yükün ana uçaktan inip küçük bir uçağa veya kara aracına taşınması.
Uçuş Numarası
Kargonun gümrük sisteminde hangi seferle geldiğini belirleyen kod.
ULD (Unit Load Device)
Uçakların gövde yapısına uygun üretilen standart konteyner veya palet.
Uluslararası Kargo Terminali
Havalimanlarında gümrükleme işlemlerinin yapıldığı bina.
Uzak Alan Ücreti (Out of Area)
Kargo şirketlerinin gümrükten uzak teslimat noktaları için aldığı ek bedel.
Ürün Güvenliği Denetimi (Hava)
Oyuncak veya elektrikli aletlerin CE belgesi kontrolü.
Valuable Cargo Area
Havalimanı gümrüklerinde değerli mallar için kullanılan çelik kasa odalar.
Varış İhbarnamesi
Kargonun havalimanına indiğine dair alıcıya yapılan bilgilendirme.
Vekaletname İstisnası
ETGB sisteminde küçük tutarlar için noter onayı aranmaması durumu.
Volume Weight
Hacimsel ağırlık En x Boy x Yükseklik
5000
WCO SAFE Framework
Dünya Gümrük Örgütü'nün tedarik zinciri güvenlik standartları.
Wide Body
Büyük miktarda kargo taşıyabilen geniş gövdeli uçak tipi.
X-Ray Taraması
Gümrük muhafazanın tüm hava kargoları radyografik olarak incelemesi.
Yolcu Beraberi Kargo
Yolcunun uçakta yanında taşıdığı ancak gümrüğe tabi olan eşya.
Zati Eşya Listesi (Hava)
Yurt dışından uçakla dönenlerin ev eşyaları için hazırlanan muafiyet listesi.
Gümrük Terimleri Sözlüğü’nün ilk 800 maddesini tamamladınız. 9. bölümde Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği (YGM), Antrepo Denetimleri, Etik Kurallar ve Gümrükte Veri Analizi terimlerine odaklanacağız.
Yorumlar