Gümrük Terimleri Sözlüğü 5: Liman, Serbest Bölge ve Özel Operasyonlar
- 2 Mar
- 5 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 2 Mar
Gümrük Terimleri Sözlüğü serimizin beşinci bölümü olan "Liman, Serbest Bölge ve Özel Operasyonlar" rehberine hoş geldiniz. İlk dört bölümde temel kavramlardan vergi hesaplamalarına kadar geniş bir yelpazeyi inceledikten sonra, bu bölümde dış ticaretin lojistik üsleri olan serbest bölgeler, liman terminalleri ve özel gümrük rejimleri üzerine yoğunlaşıyoruz. Operasyonel verimliliğinizi artırmak ve gümrük sahalarındaki özel prosedürlere hakim olmak için hazırladığımız bu teknik sözlüğü hemen incelemeye başlayabilirsiniz.
A - D: Saha ve Depolama Terimleri
Açık Deniz (High Seas)
Hiçbir devletin egemenliğinde olmayan, gümrük hattı dışı sular.
Akaryakıt Antreposu
Petrol ürünlerinin depolanması için özel teknik donanıma sahip gümrüklü depo.
Aktarma İstasyonu
Farklı taşıma modlarının (kara-demir yolu gibi) kesiştiği gümrüklü alan.
Amanat
Gümrükte geçici olarak saklanmak üzere bırakılan eşya.
Antrepo İşletme İzni
Bir alanı gümrüklü antrepo olarak kullanmak için Bakanlıktan alınan ruhsat.
Apron
Havalimanlarında uçakların yükleme, boşaltma ve park yaptığı gümrüklü saha.
Ardiye Faturası
Liman veya geçici depolama yerlerinde bekleyen eşya için kesilen hizmet faturası.
Atık Yönetimi
Gümrüklü sahalarda ortaya çıkan atıkların yasal imha veya geri dönüşüm süreci.
Bağlama Kütüğü
Türk karasularında faaliyet gösteren gemilerin kayıt edildiği kütük.
Berth (Rıhtım Payı)
Geminin limana yanaştığı ve yükleme yaptığı alanın adı.
Boş Konteyner Takibi
İthalat sonrası boşalan konteynerin limana geri dönüş sürecinin izlenmesi.
Bunker Beyanı
Geminin kendi ihtiyacı olan yakıt ve kumanyanın gümrüğe bildirilmesi.
C-TPAT
ABD ile ticarette tedarik zinciri güvenliğini sağlayan uluslararası sertifika programı.
Çıkış Onayı
Gümrük işlemlerinin bitip malın fiziken sahadan ayrılmasına verilen izin.
Dangerous Goods (Tehlikeli Maddeler)
Yanıcı, patlayıcı veya radyoaktif olan, özel gümrük prosedürü gerektiren eşyalar.
Degradasyon
Eşyanın bekletilme sırasında kalitesinin düşmesi veya bozulması.
Demuraj Faturası
Konteynerin serbest süreyi aşması nedeniyle armatör tarafından kesilen ceza faturası.
Dış Ticaret Kompleksi
Gümrük idaresi, müşavirler ve lojistikçilerin bir arada bulunduğu merkezler.
E - K: Gümrük Terimleri Sözlüğü Serbest Bölge ve Vergi İstisnaları
Envanter Defteri
Serbest bölge kullanıcılarının mallarını takip etmek zorunda olduğu resmi kayıt.
Emsal Kıymet
Benzer eşyanın gümrük değerine göre yapılan vergilendirme kıyası.
Etiketleme (Labelling)
Gümrük gözetimi altında eşyaya yerli dil veya mevzuat gereği yapılan işlem.
Evrensel Posta Birliği (UPU)
Uluslararası posta gönderilerinin gümrük kurallarını düzenleyen yapı.
Fason Üretim
Serbest bölgelerde hammaddeyi dışarıdan getirip işleyerek tekrar gönderme işlemi.
Fiziki Sayım
Gümrük memurları eşliğinde yapılan stok doğrulama işlemi.
Free Zone (Serbest Bölge)
Ülkenin gümrük bölgesi dışında sayılan, vergi avantajlı ticaret alanları.
Gemi Acentelik Ücreti
Geminin liman hizmetleri için acenteye ödenen komisyon.
Geri Gelen Eşya Beyanı
İhracat sonrası kusur nedeniyle dönen malın vergisiz girişi için yapılan beyan.
Giriş-Çıkış Kapısı
Gümrüklü sahaların güvenlikle korunan ve denetim yapılan tek geçiş noktası.
Gümrük Hattı Dışı Mağaza (Duty-Free)
Vergiden muaf satış yapılan, liman ve havalimanlarındaki dükkanlar.
Gümrük Kanunu 235. Madde
Aykırı işlemler için uygulanan en ağır idari para cezası maddelerinden biri.
Gümrük Rejimi 7100
Antrepo rejimi kodu.
Hava Kargo Manifestosu
Uçaktaki tüm yüklerin detaylı dökümü.
İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB)
İhracat bedelinin bankaya getirildiğini gösteren belge.
İkili Anlaşmalar
İki ülke arasında gümrük vergilerini sıfırlayan veya azaltan protokoller.
İmha Tutanağı
Gümrüğe terkedilen bozuk malların yok edildiğini gösteren resmi belge.
İstif No
Liman alman yükün nerede olduğunu gösteren konum numarası.
Kalkış Bildirimi
Taşıma aracının gümrükten ayrıldığına dair sistemsel kayıt.
Karar Bağlama
Gümrükteki bir ihtilafın idare tarafından sonuca bağlanması.
Kısa Zarf
Gümrük beyannamesine eklenen belgelerin özetlendiği dosya sistemi.
Komisyoncu
Gümrük işlemlerinde tarafları buluşturan ancak resmi temsil yetkisi olmayan kişi.
Konteyner Parkı
Boş veya dolu konteynerlerin depolandığı alan.
Kuvvete Dayanıklılık Belgesi
Paketleme malzemelerinin sağlamlığını gösteren teknik sertifika.
L - R: Uluslararası Taşımacılık Terimleri
Lashing (Sabitleme)
Eşyanın araç veya konteyner içinde sarsılmaması için bağlanması işlemi.
Liman Çıkış Belgesi
Geminin limandan ayrılmasına izin veren liman başkanlığı belgesi.
Load Port (Yükleme Limanı)
Eşyanın taşımaya başladığı çıkış noktası.
Mal Ayrımı
Karışık gelen yüklerin gümrükte kalem kalem ayrılması işlemi.
Menşe Sapması
Malın yanlış bir ülkeye aitmiş gibi beyan edilmesi (Gümrük suçudur).
Milli Gözetim Şirketi
Gümrükte miktar ve kalite kontrolü yapmaya yetkili özel kuruluş.
MSDS (Material Safety Data Sheet)
Kimyasal ürünlerin güvenlik ve içerik bilgilerini içeren form.
Muayene Kağıdı
Muayene memurunun yaptığı kontrolleri not aldığı form.
Mühür Bozulması
Gümrüğün taktığı mührün izinsiz açılması (Cezai işlem gerektirir).
Nahoş Koku/Sızıntı
Gümrük sahasında eşyadan kaynaklanan acil durum bildirimleri.
Navlun Komisyonu
Freight forwarder şirketlerinin taşıma üzerinden aldığı pay.
Net-Net Ağırlık
Eşyanın sadece kendisinin, hiçbir ambalajsız ağırlığı.
Nominal Navlun
Piyasa koşullarından bağımsız, anlaşmalı sabit taşıma ücreti.
Ordino Masrafı
Malı teslim alabilmek için acenteye ödenen evrak bedeli.
Ön Bildirim
Riskli ürünlerin gümrüğe gelmeden 24 saat önce bildirilmesi.
Paletleme
Eşyaların taşınmasını kolaylaştırmak için palet üzerine dizilmesi.
Parsiyel Yükleme Notu
Konteynerin sadece bir kısmının dolu olduğunu belirten not.
Poliçe Numarası
Nakliyat sigortasının gümrük sistemine girilen kimlik numarası.
Port of Entry
Eşyanın gümrük bölgesine giriş yaptığı ilk liman.
Rampa
Araçların yükleme/boşaltma için yanaştığı yükseltilmiş platform.
Re-Export (Yeniden İhracat)
İthal edilen malın hiç kullanılmadan geri satılması.
Roll-on/Roll-off (Ro-Ro)
Tekerlekli araçların kendi imkanlarıyla bindiği gemi taşımacılığı.
S - Z: Özel Uygulamalar ve Güvenlik
Saha Denetimi
Gümrük idaresinin antrepolara yaptığı ani baskın denetimler.
Sağlık Denetimi
Gıda ve kozmetik ürünlerinin limandaki hijyen kontrolü.
Sektörel KDV İadesi
İhracatçıya sağlanan finansal destek mekanizması.
Serbest Bölge Giriş Beyannamesi
Türkiye'den serbest bölgeye giden mal için düzenlenen form.
Sınır Ticaret Merkezi (STM)
Sınırdaki illerde kurulan özel ticaret alanları.
Sivil Havacılık Gümrüğü
Sadece uçak parçaları ve havacılık yakıtı ile ilgilenen birim.
Slot
Gemide bir konteyner için ayrılan yer.
Soğuk Zincir
Bozulabilir ürünlerin gümrükte de ısı kontrollü depolanması süreci.
Stopaj
Gümrükteki bazı hizmet alımlarında yapılan vergi kesintisi.
Stowage Plan
Yükün gemiye nasıl yerleştirildiğini gösteren teknik plan.
Sürveyan Raporu
Gemideki yükün miktarını ölçen bağımsız denetçi raporu.
Tahmil Tahliye
Yükleme ve boşaltma işlemlerinin genel adı.
Tamir-Bakım Antreposu
Sadece onarım görecek eşyalar için kullanılan özel depo.
Tarife Cetveli İzahnamesi
GTİP kodlarının nasıl yorumlanacağını anlatan dev rehber.
Tebellüğ
Gümrük cezasının kişiye resmen bildirilip teslim edilmesi.
Teknik Engel
İthalatı zorlaştıran standart veya belgelendirme zorunlulukları.
Temas Noktası
Gümrükle ilgili sorularda irtibata geçilecek yetkili merci.
Tescil Numarası
Beyannamenin gümrük sistemindeki TC kimlik numarası gibidir.
TIR Parkı
Gümrük kapılarında araçların sıra beklediği denetimli alan.
Transit Refakat Belgesi
Transit rejiminde eşyaya eşlik eden ana doküman.
Tutuklama (Eşya için)
Adli süreç bitene kadar eşyanın gümrükte kilitlenmesi.
Uluslararası Ticaret Terimleri (2020)
En güncel Incoterms kuralları.
Un-Class (Birleşmiş Milletler Sınıfı)
Tehlikeli maddelerin dünya genelindeki sınıflandırma kodu.
Üçüncü Ülke Vergisi
AB ve Karşılıklı anlaşma dışındaki ülkelerden alınan tam vergi.
Vana Mührü
Akaryakıt tankerlerinin vanalarına vurulan gümrük mührü.
Varış Bildirimi
Aracın gümrük idaresine ulaştığını gösteren elektronik mesaj.
Vergi Kimlik Kartı
Gümrükte işlem yapabilmek için gerekli firma tanımlayıcı.
Vesaik Mukabili Ödeme
Belgelerin banka aracılığıyla teslimi sonrası yapılan ödeme.
WFP (Dünya Gıda Programı)
Gümrükten öncelikli geçen insani yardım yükleri.
Yaş Sebze-Meyve Gümrüğü
Hızlı bozulabilir ürünler için 7/24 çalışan gümrük birimi.
Yatırım Teşvik Belgesi Kapatma
İthal edilen makinelerin amacına uygun kullanıldığının tespiti.
Yerinde Gümrükleme
Fabrikadan doğrudan ihracat yapabilme yetkisi.
Yeşil Lojistik
Gümrükleme ve taşımada karbon salınımını azaltan yöntemler.
Yurtdışı Masraflar
Mal bedeline eklenen ancak yurt dışında ödenen her türlü gider.
Zaman Aşımı Süresi (Cezalarda)
3 yıl içinde tebliğ edilmeyen gümrük cezalarının düşmesi.
Zorunlu Sigorta
Bazı hassas yüklerin ithalatında devletin zorunlu tuttuğu teminat türü.
Gümrük Terimleri Sözlüğü’nün ilk 500 maddesini tamamladınız. 6. bölümde İhtisas Gümrükleri, Menşe Kurallarının İnce Detayları, Gümrük Labaratuvar Analizleri ve Uluslararası Ticari Tahkim terimlerine odaklanacağız.
Yorumlar