Gümrük Terimleri Sözlüğü 2: Lojistik ve Uzmanlık Kavramları
- 27 Şub
- 4 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 1 Mar
Gümrük Terimleri Sözlüğü serimizin ikinci bölümü olan "Lojistik Operasyonlar ve Teslim Şekilleri" rehberine hoş geldiniz. İlk bölümde temel kavramlara değindikten sonra, bu bölümde CMR belgesi gibi taşıma evraklarından DDP veya DAP gibi Incoterms teslim şekillerine kadar her terim, maliyet ve sorumluluk paylaşımında kritik bir rol oynar. Özellikle fiktif antrepo yönetimi, hacimsel ağırlık (desi) hesaplamaları ve serbest dolaşıma giriş rejimi gibi teknik detaylar, dış ticaret profesyonelleri için hatasız bir sürecin anahtarıdır. "Gümrük Terimleri Sözlüğü" serimizin bu bölümünde; lojistik organizasyonundan finansal ödeme şekillerine, operasyonel süreçlerden gümrük rejimlerine kadar dijitalleşen ticaret dünyasında bilmeniz gereken en temel kavramları bir araya getirdik.
A - D: Lojistik ve Organizasyon
Acente
Taşımacılıkta gemi veya uçak sahibini temsil eden aracı kuruluş.
Aktarma Beyannamesi
Eşyanın bir gümrük idaresinden diğerine nakli için kullanılan belge.
Apostil Şerhi
Bir belgenin gerçekliğinin onaylanarak başka bir ülkede yasal olarak kullanılmasını sağlayan onay sistemi.
Avaraj
Deniz taşımacılığında gemi veya yükün gördüğü zarar ya da yapılan olağanüstü masraflar.
Bağlama Limanı
Geminin kayıtlı olduğu liman.
Bakış (Survey)
Malın durumunun uzmanlarca incelenmesi ve raporlanması.
Bakiye
Ödenmemiş vergi veya mal bedeli kısmı.
Bandrol
Özel tüketim vergisine tabi bazı eşyalar üzerine yapıştırılan denetim pulu.
Barkod
Eşyanın üzerine basılan ve elektronik okuyucularla okunan tanımlama kodu.
Bilirkişi Raporu
Gümrük ihtilaflarında mahkeme veya idarece atanan uzmanın hazırladığı belge.
Boykot
Belirli bir ülke veya firmanın ürünlerinin ithalatının durdurulması.
Bunker
Gemi yakıtı ve yağları için kullanılan terim.
Cabotaj (Kabotaj)
Bir ülkenin kendi karasularında deniz ticareti yapma hakkı.
CMR Belgesi
Uluslararası karayolu taşımacılığında kullanılan taşıma belgesi.
DAP (Delivered at Place)
Belirlenen noktada teslim (Teslim şekli).
DPU (Delivered at Place Unloaded)
Belirlenen noktada eşya boşaltılmış olarak teslim.
DDP (Delivered Duty Paid)
Gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim (Alıcı için en kolay şekil).
Dökme Yük
Ambalajlanmamış, sıvı veya maden gibi yığın halindeki eşya.
E - K: Ödeme ve Finansal Terimler
EDIFACT
Elektronik veri değişimi için uluslararası standart.
E-Fatura
Kağıt fatura yerine geçen elektronik dosya.
Ek Tahakkuk
Eksik hesaplanan verginin sonradan tamamlanması işlemi.
E-Ticaret Gümrük Beyannamesi (ETGB)
Hızlı kargo taşımacılığında kullanılan beyan formu.
Ex-Ante
Bir olay gerçekleşmeden önceki durum.
Ex-Post
Bir olay gerçekleştikten sonraki kontrol veya durum.
Factoring
Alacakların devredilmesi yoluyla finansman sağlama yöntemi.
Faktura
Malın satış bedelini ve detaylarını gösteren belge (Fatura).
Fiktif Antrepo
Sadece bir firmaya ait eşyanın konulabildiği özel antrepo türü.
Fiili İthalat
Eşyanın gümrük vergileri ödenerek serbest dolaşıma girmesi.
Fiyat Farkı
Sözleşmedeki fiyat ile fatura edilen fiyat arasındaki fark.
Force Majeure (Mücbir Sebep)
Kontrol dışı gelişen (deprem, savaş vb.) engelleyici durumlar.
Gayri Safi Ağırlık (Gross Weight)
Eşyanın ambalajı ile birlikte olan toplam ağırlığı.
Genel Antrepo
Herkesin kullanımına açık olan gümrüklü depo.
Geri Verme
Fazla veya yersiz alınan vergilerin yükümlüye iadesi.
Gözetim Altındaki Eşya
İthalatı belirli şartlara veya izne bağlı olan ürünler.
Gümrük Hattı
Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi sınırları.
Gümrük Müşaviri
Gümrük işlemlerini dolaylı temsil yoluyla yürüten profesyonel.
Gümrük Statüsü
Eşyanın serbest dolaşımda olup olmadığını belirleyen durum.
Hacimsel Ağırlık (Desi)
Eşyanın kapladığı alanın formülle ağırlığa dönüştürülmüş hali.
Desi= En x Boy x Yükseklik
3000 veya 5000
Hava Konşimentosu
Uçakla taşınan yükler için düzenlenen ana belge.
İbra
Sorumluluğun kalkması, aklanma.
İhbarname
Gümrük idaresinin borçluya yaptığı resmi bildirim.
İhtirazi Kayıt
Bir hakkın saklı tutulması şartıyla beyanda bulunma.
İmha
Gümrüğe terkedilen veya sakıncalı eşyanın yok edilmesi.
Incoterms
Uluslararası ticarette teslim şekillerini belirleyen kurallar bütünü.
İstifleme
Malların araç veya depo içine düzenli yerleştirilmesi.
İthalat Lisansı
Belirli malların ithali için yetkili makamdan alınan izin.
Kabul Kredili Ödeme
Mal bedelinin bir poliçeye bağlanarak vadeli ödenmesi.
Kambiyo
Döviz ve nakit para işlemleri.
Kamyon Karnesi
TIR sistemi dahilinde kullanılan gümrük belgesi.
Kantar Ücreti
Araçların tartılması karşılığında ödenen bedel.
L - R: Gümrük Terimleri Operasyonel Terimler
LCL (Less than Container Load)
Konteyneri tamamen doldurmayan parsiyel yük.
FCL (Full Container Load)
Bir konteynerin tek bir yükleyiciye ait olması.
Liman Masrafları
Tahmil, tahliye ve ardiye gibi limanda doğan masraflar.
Lojistik Köy
Taşımacılık ve depolama faaliyetlerinin toplandığı merkez.
Manifesto
Taşıyıcı tarafından hazırlanan, yükün detaylarını içeren liste.
Mahrece İade
Gelen malın kusurlu veya yanlış olması sebebiyle çıkış ülkesine geri gönderilmesi.
Menşe Kümülasyonu
Birden fazla ülkenin üretim aşamalarının menşe sayılması sistemi.
Mevzuat
Gümrük ve ticaretle ilgili kanun, yönetmelik ve tebliğlerin bütünü.
Muafiyet
Belirli şartlarda vergi ödenmemesi durumu.
Muayene Memuru
Eşyanın fiziksel ve evraksal kontrolünü yapan yetkili.
Muhasebe Fişi
Gümrük veznesine yapılan ödemenin belgesi.
Mühür
Konteyner veya araç kapaklarına takılan güvenlik kilidi.
Müşterek Avaraj
Gemi ve yükü kurtarmak için yapılan fedakarlıkların paylaşılması.
Navlun
Taşıma hizmeti karşılığında ödenen ücret.
Nitelikli Elektronik Sertifika
E-imza işlemlerinde kullanılan dijital kimlik.
Nominal Değer
Bir belgenin üzerinde yazılı olan değer.
Noksanlık
Beyan edilen miktar ile fiili miktar arasındaki eksiklik.
Numune
Bir malın özelliğini göstermek amacıyla alınan küçük parça.
Orijinal Fatura
İhracatçı tarafından ıslak imzalı veya tasdikli gönderilen asıl belge.
Otomasyon
Gümrük işlemlerinin bilgisayar ağları üzerinden yapılması (BİLGE sistemi).
Ön İzin
Bazı eşyaların ithalinden önce ilgili bakanlıktan alınan belge.
Özel Fatura
Bavul ticareti kapsamında KDV iadesi sağlayan fatura.
Özet Beyan Eksikliği/Fazlalığı
Gelen malın özet beyandan farklı çıkması durumu.
Parsiyel Taşımacılık
Birden fazla alıcının malının aynı araçla taşınması.
Poliçe Ciro
Sigorta hakkının devredilmesi.
Römork
Başka bir araç tarafından çekilen yüklü araç parçası.
S - Z: Gümrük Rejimleri ve Final
Safi Ağırlık (Net Weight)
Eşyanın ambalajsız, net ağırlığı.
Sağlık Sertifikası
Gıda ve hayvansal ürünler için aranan uygunluk belgesi.
Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi
Dışarıdan gelen malın vergilerinin ödenerek millileşmesi.
Sınır Ticareti
Komşu ülkelerle yapılan sınırlı ve özel ticaret türü.
Sorumluluk Reddi
Taşıyıcının belirli hasarlardan sorumlu olmadığını beyan etmesi.
Stok Takibi
Antrepoların mevcut eşya durumunu gümrüğe raporlaması.
Sürveyan
Yükleme ve boşaltma işlemlerini denetleyen kişi.
Şartlı Muafiyet
Belirli bir amaca hizmet etmesi şartıyla verginin ertelenmesi.
Tahmil
Yükleme işlemi.
Tahliye
Boşaltma işlemi.
Tam Beyanlı Yaygın Basitleştirilmiş Usul
Onaylanmış kişilere sağlanan hızlı işlem yetkisi.
Tarife Kontenjanı
Belirli miktardaki malın indirimli vergiyle ithal edilmesi.
Tedarik Zinciri
Hammaddeden son tüketiciye kadar olan tüm aşamalar.
Telsiz Ücreti
Gümrükte bazı elektronik cihazlar için alınan ek bedel.
Tescil
Beyannamenin gümrük sistemine kaydedilip numara alması.
Transito
Malın bir ülkeden geçip başka bir ülkeye gitmesi.
Tutanak
Gümrükteki bir durumu tespit altına alan resmi yazı.
Uygunluk Yazısı
Ürünün teknik standartlara uygun olduğunu gösteren kurum onayı.
Üçüncü Ülke Menşeli
AB veya Türkiye dışındaki ülkelerde üretilen mal.
Vesaik
Ticari işlemde kullanılan belgelerin tamamı.
Yükümlü
Gümrük borcunu ödemekle görevli olan kişi/kurum.
Zaman Aşımı
Bir hakkın veya borcun yasal süresinin dolması.
Zati Eşya Listesi
Yolcunun beraberinde getirebileceği muaf eşyalar listesi.
Ziraat Karantinası
Bitkisel ürünlerin hastalık kontrolü için gümrükteki denetimi.
Gümrük Terimleri Sözlüğü’nün ilk 200 maddesini tamamladınız. 3. bölümde mevzuat, denetim ve hukuk terimlerine odaklanacağız.
Yorumlar