Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi: Vergi Yükünü Stratejik Yönetmek

Dış ticaret operasyonlarında karlılığı belirleyen en önemli unsurlardan biri, ithalat esnasında karşılaşılan vergi maliyetleridir. Genellikle ham madde vergilerinin, işlenmiş ürün vergilerinden daha yüksek olduğu durumlarda devreye giren Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi, firmalara yasal bir vergi avantajı kapısı açar.

Rejimin Temel Mantığı Nedir?

Bu rejim; serbest dolaşıma girmemiş eşyanın, Türkiye Gümrük Bölgesi’nde gümrük vergilerine veya ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, niteliğini veya şeklini değiştirecek bir işleme faaliyetine tabi tutulmasını sağlar. İşleme sonucunda elde edilen ürün (işlenmiş ürün), ancak bu aşamadan sonra gümrük vergileri ödenerek serbest dolaşıma sokulur.

Asıl avantaj şudur: Ödenecek gümrük vergisi, ithal edilen ham maddenin oranına göre değil, işlem görmüş nihai ürünün vergi oranına göre hesaplanır.

Kimler ve Hangi Durumlar İçin Uygundur?

GKAİ Rejimi her türlü işlem için kullanılamaz. Temel şart, ham maddenin ithalat vergisinin, işlenmiş ürünün vergisinden yüksek olmasıdır. Yaygın kullanım alanları:

• Teknik Dönüşümler: İthal edilen bir parçanın, daha düşük vergi dilimine giren yeni bir ürüne dönüştürülmesi.

• Emniyet ve Standart Uyumu: Eşyanın Türkiye’deki teknik düzenlemelere uygun hale getirilmesi için yapılan işlemler.

• Hurdaya Ayırma veya İmha: Eşyanın ekonomik değerini yitirmesi durumunda niteliğinin değiştirilmesi.

  
  

GKAİ Rejiminin Avantajları

1. Düşük Vergi Oranı: Nihai ürünün vergi oranı ham maddeden düşükse, aradaki fark kar olarak kalır.

2. Ticaret Politikası Önlemleri: Bazı durumlarda ham maddeye uygulanan ek mali yükümlülükler veya kotalar, ürün işlendikten sonra geçerliliğini yitirebilir.

3. Nakit Akışı Yönetimi: Vergiler işleme süreci bittikten sonra ödendiği için işletme sermayesi korunur.

   
   

Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

Rejim, gümrük idaresinden alınacak ön izinle yürütülür. İşleme faaliyetinin sonunda ortaya çıkan "ikincil işlem görmüş ürünlerin" (fire, atık vb.) gümrük statüsü titizlikle takip edilmelidir. Usulsüzlük durumunda vergi ziyaı cezaları ile karşılaşılabilir.

Lires Danışmanlık Nasıl Destek Olur?

GKAİ Rejimi, hatayı kabul etmeyen yoğun bir veri ve mevzuat takibi gerektirir. Lires olarak:

• Ham madde ve nihai ürün arasındaki GTİP ve vergi farkı analizini yapıyoruz.

• Gümrük idaresinden gerekli izinlerin alınması sürecini yönetiyoruz.

• İşleme faaliyeti sonrası rejim kapatma işlemlerini eksiksiz tamamlayarak teminat iadelerinizi takip ediyoruz.

❓ Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Bu rejimin temel amacı nedir?

Temel amaç, ithal edilen ham maddenin vergi oranının, işlendikten sonra ortaya çıkan nihai ürünün vergi oranından yüksek olduğu durumlarda sanayiciyi korumaktır. Bu sayede firma, ham madde yerine daha düşük olan nihai ürün vergi oranını öder.

2. Her türlü işleme faaliyeti bu kapsamda yapılabilir mi?

Hayır. Bu rejim sadece Gümrük Yönetmeliği'nin ilgili eklerinde belirtilen eşya listeleri ve belirli işleme faaliyetleri (örneğin; teknik montaj, standartlara uygun hale getirme, imha gibi) için geçerlidir.

3. İzin almak zorunlu mudur?

Evet. Bu rejimden yararlanmak için gümrük idaresine başvurarak bir GKAİ İzni alınması şarttır. İzin belgesinde işlemenin ne kadar süreceği, verim oranı ve yapılacak faaliyetin detayları yer alır.

4. İşleme faaliyetinin süresi ne kadardır?

İşleme süresi, gümrük idaresince eşyanın niteliğine ve işlemin karmaşıklığına göre belirlenir. Genellikle makul bir süre verilir ancak mücbir sebeplerle ek süre talep edilebilir.

5. "Verim Oranı" nedir ve neden önemlidir?

Verim oranı, belirli miktar ham maddeden ne kadar nihai ürün elde edildiğini gösterir. Gümrük idaresi, ithal edilen ham maddenin gerçekten o ürüne dönüştüğünü ve kalan kısımların (fire/atık) akıbetini bu oran üzerinden denetler.

6. Süreç sonunda ortaya çıkan atık ve firelere ne olur?

İşleme sonucu oluşan fire ve atıklar, gümrük gözetiminde imha edilebilir, ihraç edilebilir veya vergileri ödenerek serbest dolaşıma sokulabilir.

7. Dahilde İşleme Rejimi (DİR) ile farkı nedir?

• DİR: Eşyayı işleyip tekrar yurt dışına satmak (ihracat) içindir.

• GKAİ: Eşyayı işleyip Türkiye'de iç piyasaya sürmek (ithalat) içindir.

  
  

💡 Lires Danışmanlık Notu

Bu rejimde en kritik nokta GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) tespitidir. Ham madde ve nihai ürünün kodları doğru analiz edilmezse, beklenen vergi avantajı sağlanamayacağı gibi yanlış beyan cezaları ile karşılaşılabilir.