Gümrükte Royalti Nedir? Royalti ve Lisans Ücretlerinin Vergilendirilmesi
- 22 Tem
- 3 dakikada okunur
Uluslararası ticarette ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin tam ve doğru belirlenmesi, yasal uyumluluk süreçlerinin en karmaşık konularından biridir. İthalat işlemlerinde firmaların en çok tereddüt ettiği ve idari risklerle karşılaştığı hususların başında gümrükte royalti ve lisans ücretlerinin vergilendirilmesi gelmektedir. Sınai mülkiyet, marka, patent veya telif hakları karşılığında yurt dışına ödenen bu bedellerin, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetine dahil edilip edilmeyeceği sorusu royalti gümrük vergisi matrahının doğru tespiti açısından kritiktir. Mevzuata göre, yapılan ödemenin ithal eşyasıyla doğrudan ilişkili olması ve satış koşulu olarak gerçekleşmesi durumunda yasal olarak lisans bedeli gümrük beyanı yapılması zorunludur. Bu yükümlülüğün göz ardı edilmesi veya beyan zamanlamasının hatalı kurgulanması, gümrük idaresinin geriye dönük sonradan kontrol denetimlerinde firmaların çok ağır bir gümrük royalti cezası ile karşı karşıya kalmasına yol açabilmektedir.
Gümrükte Royalti ve Lisans Ücreti Nedir? Gümrük Kıymetiyle İlişkisi Nasıl Kurulur?
4458 sayılı Gümrük Kanunu’na göre, ithal edilen eşyanın gümrük kıymeti esasen onun satış bedelidir. Ancak satış bedelinin kabul edilebilmesi için, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata bazı unsurların ilave edilmesi gerekir. Royalti ve lisans ücretleri de bu ilave unsurlardan biridir.
Bir royalti veya lisans ödemesinin gümrük matrahına dahil edilebilmesi için iki temel şartın aynı anda gerçekleşmesi gerekir:
Eşya ile İlişkilendirilebilirlik: Ödenen royalti veya lisans ücretinin bizzat ithal edilen eşya ile doğrudan bir bağının bulunması (Örn: Üzerinde marka logosu bulunan bir yarı mamulün veya patentli bir teknolojinin ithal edilmesi).
Satış Koşulu Olması: Alıcının bu royalti veya lisans ücretini ödememesi durumunda, yurt dışındaki satıcının malı Türkiye'deki alıcıya satmıyor ya da gönderemiyor olması.
Eğer yapılan sözleşmelerde bu iki kriter mevcutsa, ödenen bedeller gümrük idaresine beyan edilmek zorundadır.
Royalti ve Lisans Bedelleri Ne Zaman Beyan Edilmeli?
Dış ticaret firmalarının en sık düştüğü hata, royalti ödemelerinin vergilendirilmesini sadece kurumlar vergisi veya stopaj/KDV-2 boyutuyla muhasebeleştirmektir. Gümrük mevzuatı açısından beyan zamanı, sözleşme şartlarına ve hak ediş şekline göre ikiye ayrılır:
1. İthalat Esnasında Beyan (Peşin Royalti)
İthal edilecek eşya için ödenecek royalti tutarı ithalat anında zaten belliyse veya fatura edilmişse, henüz gümrük beyannamesi tescil edilirken bu tutar beyannamenin "Yurt Dışı Diğer Giderler" hanesine yazılarak peşinen beyan edilmelidir.
2. İthalattan Sonra Beyan (Yıllık/Dönemsel Ciroya Bağlı Royalti)
Royalti bedeli genellikle ithalattan sonra, Türkiye'deki net satış hasılatı veya üretim miktarı üzerinden dönem sonlarında (3 aylık, 6 aylık veya yıllık) hesaplanır. İthalat anında tutar tam olarak bilinemediği için bu durumlarda "İstisnai Kıymetle Beyan" mekanizması kullanılmalıdır.
Şirketler, gümrük beyannamesini tescil ederken kıymetin daha sonra netleşeceğini belirtir (istisnai kıymet kutucuğunu işaretler) ve hak ediş gerçekleştikten sonraki ayı takip eden ayın 26. gününe kadar tamamlayıcı beyanda bulunarak vergilerini öderler.
Gümrük Royalti Cezası ve Risk Yönetimi
Gümrük idaresinin sonradan kontrol müfettişleri, geriye dönük 3 yıllık muhasebe kayıtlarını incelerken yurt dışına yapılan transferleri, "Royalti", "License Fee", "Brand Fee" veya "Teknik Destek" açıklamalı tüm ödemeleri tarar.
Eğer gümrük matrahına girmesi gereken bir lisans bedeli gümrük beyanı esnasında gizlenmiş veya unutulmuşsa:
Beyan edilmeyen dönemlere ait eksik gümrük vergisi, KDV ve diğer ithalat yükümlülükleri geriye dönük tahakkuk ettirilir.
Alınmayan bu vergi farklarının 3 katı tutarında idari para cezası kesilir.
Gecikme faizleri işletilir.
Mali boyutun yanı sıra, sahte belge veya hileli sözleşmelerle bu sürecin gizlendiği kanaati oluşursa konu Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu (5607 Sayılı Kanun) kapsamında adli bir boyut da kazanabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Sadece Türkiye'de satılan ürünlerin cirosu üzerinden royalti ödüyorsak gümrüğe beyan gerekir mi?
Evet. Eğer o ciro, yurt dışından ithal ettiğiniz ürünlerin Türkiye'deki satışı sayesinde oluşuyorsa ve sözleşmede bu bir ithalat koşulu olarak belirtilmişse, ciro üzerinden hesaplanan royalti bedeli geriye dönük olarak ithalat beyannameleriyle ilişkilendirilerek gümrüğe beyan edilmelidir.
2. Royalti ödemelerinde KDV-2 ödüyoruz, gümrüğe tekrar KDV ödeyecek miyiz?
Mevzuat uyarınca mükerrer vergilendirme yapılmaz. Eğer royalti bedeli gümrük idaresine beyan edilip gümrük KDV'si ödenmişse, bu tutar vergi dairesine beyan edilen KDV-2 matrahından düşülür. Önemli olan, gümrük vergisi (customs duty) oranlarının da bu matrahtan pay almasını sağlamaktır.
3. Distribütörlük sözleşmelerindeki reklam ve pazarlama katılım payları royalti sayılır mı? Doğrudan sayılmaz ancak sınırları çok hassastır. Eğer bu paylar, yurt dışındaki markanın haklarını korumak veya marka değerini artırmak için zorunlu kılınan saklı bir lisans bedeli niteliğindeyse müfettişler tarafından royalti olarak değerlendirilebilir. Sözleşmelerin gümrük perspektifiyle incelenmesi şarttır.
4. Müfettiş denetimi başlamadan royalti hatasını kendimiz bildirirsek ceza uygulanır mı? Gümrük Kanunu’nun "Kendiliğinden Bildirim" (Pişmanlık) hükümleri kapsamında, idare henüz bir inceleme başlatmadan firmalar eksik royalti beyanlarını dilekçe ile bildirirse, 3 kat olarak kesilecek cezalar %90 oranında indirilir ve sadece vergi aslı ile faizi talep edilir.
Yorumlar