Ayakkabı İthalatı Rehberi: Gereken Evraklar, Vergi Oranları ve Mevzuat 2026
- 22 May
- 4 dakikada okunur
Küresel moda trendlerinin hızla değiştiği günümüzde, ayakkabı ithalatı yapmak isteyen işletmeler için doğru mevzuat takibi hayati önem taşımaktadır. "Ayakkabı ithalat vergileri 2026", "TAREKS ayakkabı denetimi kaç gün sürer?" ve "İthalatta ayakkabı referans fiyat listesi" gibi konular, operasyonel süreçlerin merkezinde yer almaktadır. Özellikle yerli üretimi koruma amacı güden yüksek İlave Gümrük Vergisi (İGV) ve katı teknik denetimler, hazırlıksız başlayan ithalat süreçlerini bir maliyet krizine dönüştürebilir. Lires Gümrük ve Hukuk Danışmanlığı olarak, 64. fasıl kapsamındaki tüm ayakkabı gruplarını ve A'dan Z'ye ithalat yol haritasını sizler için derledik.
1. Ayakkabı Sektörü Tarife Sınıflandırması (64. Fasıl)
Ayakkabılar, kullanılan ana malzeme ve kullanım amacına göre 64. Fasıl altında detaylı bir kırılıma sahiptir. Doğru GTİP tespiti, ödenecek verginin anahtarıdır:
6401: Dış tabanı ve yüzü kauçuk veya plastikten olan su geçirmez ayakkabılar (Örn: Çizmeler).
6402: Dış tabanı ve yüzü kauçuk veya plastikten olan diğer ayakkabılar (Örn: Terlikler, spor ayakkabılar).
6403: Dış tabanı kauçuk, plastik, tabii veya terkip yoluyla elde edilen deri; yüzü tabii deriden olan ayakkabılar. (Sektörün en yüksek hacimli kalemi).
6404: Dış tabanı kauçuk veya plastikten; yüzü dokumaya elverişli maddelerden (tekstil) olan ayakkabılar (Örn: Kanvas ayakkabılar, bez sneakerlar).
6405: Diğer ayakkabılar (Örn: Yüzü veya tabanı ahşap, hasır gibi malzemelerden olanlar).
6406: Ayakkabı Aksamı: Yüz parçaları, topuklar, iç ve dış tabanlar bu grupta yer alır. Aksam ithalatı, bitmiş ürüne göre farklı denetim rejimlerine tabidir.
2. İthalat Vergileri: GV ve İGV Oranları
Ayakkabı ithalatında maliyet hesaplarken sadece Gümrük Vergisi (GV) değil, asıl belirleyici olan İlave Gümrük Vergisi'dir (İGV).
Gümrük Vergisi: AB ve STA ülkelerinden (A.TR veya EUR.1 ile) gelen ürünlerde genellikle %0'dır. Diğer ülkelerde ise %5 - %10 aralığındadır.
İlave Gümrük Vergisi (İGV): Yerli üreticiyi korumak için %30 ile %50 arasında değişen oranlarda uygulanır. Bazı ürün gruplarında "çift başına" minimum dolar bazlı alt limitler (Örn: Çift başına min. 5 USD) mevcuttur.
KDV: Genellikle %20 oranında uygulanır.
3. Kayıt Belgesi ve Referans Fiyat Uygulaması
Sürpriz maliyetlerle karşılaşmamak için en kritik nokta Kayıt Belgesi ve beraberindeki Referans Fiyat (Gözetim) uygulamasıdır.
Süreç: Ayakkabı ithal edilmeden önce İTKİB (İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri) üzerinden "Kayıt Belgesi" alınması zorunludur.
Referans Fiyat: Bakanlık, ayakkabı türüne göre bir "eşik birim kıymet" belirler. Eğer faturanızdaki fiyat bu referansın altındaysa, vergiler referans fiyat üzerinden hesaplanır.
Maliyet Etkisi: Örneğin; faturanızda 8 USD olan bir ayakkabı için referans fiyat 15 USD ise, gümrük tüm vergileri (GV, İGV, KDV) 15 USD üzerinden tahsil eder. Bu farkı bilmeden maliyet yapmak zarar etmenize yol açar.
4. TAREKS Denetimleri ve Süreç Uzunluğu
Ayakkabılar, "İthalatta Standartlara Uygunluk Denetimi" kapsamında TAREKS (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi) denetimine tabidir.
Neler Denetlenir? Ürünlerin insan sağlığına zararlı Azo Boyar Maddeler, Fitalatlar ve Ağır Metaller içerip içermediği laboratuvar analizleriyle kontrol edilir.
Süreç Uzunluğu: TAREKS başvurusu yapıldıktan sonra sistem denetim (numune alma) kararı verirse; numunenin gümrükten alınması, laboratuvara sevki ve analiz sonuçlarının çıkması genellikle 5 ila 10 iş günü sürmektedir.
Önemli: Üreticiden mutlaka "Test Report" (Test Raporu) önceden istenmeli ve içeriklerin Türkiye standartlarına uygunluğu teyit edilmelidir.
5. Ayakkabı İthalatı İçin Gerekli Temel Belgeler
Ticari Fatura ve Çeki Listesi
A.TR veya Menşe Şahadetnamesi (İGV'den etkilenmemek veya doğru oranı uygulamak için hayati).
İTKİB Kayıt Belgesi
TAREKS Referans Numarası
Üretici İçerik Beyanı (Ayakkabının yüzü, iç astarı ve tabanının hangi malzemeden yapıldığını yüzde olarak belirten belge).
Lires Uzman Görüşü
Ayakkabı ithalatı, sadece lojistik bir süreç değil; kimyasal analizlerden gözetim kıymetlerine kadar uzanan bir risk yönetimidir. Özellikle 6406 (Aksam) ithalatında, ürünlerin "bitmiş ayakkabı" olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği konusundaki ince çizgi, büyük cezaların önüne geçebilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Ayakkabı ithalatında uygulanan vergi yükü neden yüksektir? Hangi ek vergiler vardır?
Cevap: Ayakkabı ithalatında sadece standart gümrük vergisi uygulanmaz; yerli üretimi korumak adına çok yüksek oranlarda İlave Gümrük Vergisi (İGV) veya Ek Mali Yükümlülük (EMY) yürürlüktedir. Ürünün spor ayakkabı, deri ayakkabı veya plastik/kauçuk ayakkabı olmasına (GTİP koduna) ve menşe ülkesine bağlı olarak bu ek vergiler ürün bedelinin %30 ila %50'sine kadar çıkabilmekte, üzerine bir de KDV eklenmektedir.
Soru 2: Ayakkabı ithalatında "Gözetim Belgesi" ve "Çift Başına Referans Fiyat" uygulaması nedir?
Cevap: Ticaret Bakanlığı, ayakkabı ithalatında haksız rekabeti ve düşük beyanı önlemek amacıyla çift başına asgari bir referans fiyat (örneğin çift başına 5$ veya 10$ gibi) belirler. Eğer ithal ettiğiniz ayakkabının faturadaki çift birim fiyatı bu referans bedelin altındaysa, aradaki fark gümrük idaresi tarafından vergilendirilir veya Bakanlıktan Gözetim Belgesi alınması istenir. Bu durum ithalat maliyetini doğrudan artıran en önemli unsurlardan biridir.
Soru 3: Ayakkabılar gümrükte hangi TAREKS denetimlerine ve laboratuvar testlerine tabi tutulur?
Cevap: Ayakkabılar, Ticaret Bakanlığı'nın ürün güvenliği denetimleri kapsamında gümrükte zorunlu olarak TAREKS sistemine tabi tutulur. Gümrükten alınan numuneler akredite laboratuvarlara gönderilir. Tüketici sağlığını korumak adına tekstil ve suni deri kısımlarda Azo Boyar Maddeler ile Fitalat, hakiki deri kısımlarda kanserojen Krom VI (Hexavalent Chromium) ve taban malzemelerinde Ağır Metal testleri yapılır. Limitlerin üzerinde kimyasal çıkan ürünlerin yurda girişine asla izin verilmez.
Soru 4: Laboratuvarda kimyasal testleri geçemeyen (red alan) ayakkabılara ne olur? Cevap: TAREKS denetimlerinde zararlı kimyasal madde tespit edilen ve "güvensiz" bulunan ayakkabıların gümrük işlemleri durdurulur. İthalatçı firmaya iki seçenek sunulur: Ürünlerin masrafları firmaya ait olmak üzere gümrük gözetiminde imha edilmesi veya ürünlerin geldiği ülkeye mahrece iade (geri gönderim) yapılması zorunludur. Ayrıca ilgili firma hakkında idari para cezası ve hukuki yaptırımlar uygulanır.
Soru 5: Ayakkabı etiketlerinde hangi bilgilerin bulunması mevzuat gereği zorunludur? Cevap: Ayakkabıların iç etiketlerinde veya kutularında Türkçe dilinde; ithalatçı firmanın unvanı ve adresi, üretim yeri (menşei) ve ayakkabının bileşenleri yer almalıdır. Ayakkabının Yüz (Dış), Astar/İç Taban ve Dış Taban olmak üzere 3 ana bölümünün hangi malzemeden (Hakiki deri, kaplanmış deri, tekstil veya diğer malzemeler) yapıldığı piktogramlar (semboller) veya yazılı metinle açıkça gösterilmelidir.
Soru 6: AB ülkelerinden A.TR Belgesi ile gelen ayakkabılarda tüm vergiler sıfırlanır mı? Cevap: Hayır, sıfırlanmaz. A.TR Dolaşım Belgesi ile AB'den gelen ayakkabılarda temel gümrük vergisi muafiyeti uygulanır. Ancak ayakkabı eğer AB menşeli değilse (örneğin Çin'de üretilip AB üzerinden Türkiye'ye gönderilmişse) Türkiye'nin o asıl menşe ülkeye uyguladığı İlave Gümrük Vergisi (İGV) tahsil edilir. Bu nedenle ürünün gerçek üretim yerini ispatlayan Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin) gümrükte mutlaka talep edilir.
Soru 7: Ayakkabı ithalatına başlamadan önce ticari riskleri sıfırlamak için ne yapılmalıdır?
Cevap: Sipariş verilip ödeme yapılmadan önce mutlaka ayakkabının tam GTİP kodu belirlenmeli ve güncel vergi oranları hesaplanmalıdır. En önemlisi, yurt dışındaki üreticiden üretim aşamasında numuneler istenerek Türkiye'deki akredite bir laboratuvarda önceden Azo, Fitalat ve Krom VI testlerine sokulmalıdır. Testi geçen ürünlerin üretimine onay verilmesi, gümrükte malların takılma riskini ortadan kaldırır.
Yorumlar