Altın ve Mücevherat İthalatı Rehberi: Gereken Evraklar ve Mevzuat 2026
Küresel piyasalarda "güvenli liman" olarak kabul edilen altın fiyatları, Türkiye’nin dış ticaret dengesinde ve yatırım ekosisteminde belirleyici bir rol oynamaktadır. Sektör paydaşlarının en çok merak ettiği "altın ithalatı yasak mı?" sorusuna açıklık getirmek gerekirse; Türkiye'de altın ithalatı yasak değildir ancak belirli kurallar çerçevesinde "kontrollü olarak serbesttir." "Altın ithalatı nasıl yapılır?", "Altın ithalat kotası son durum" ve "İşlenmiş mücevherat gümrük vergisi" gibi başlıklar, operasyonel süreçlerin ne denli sıkı takip edildiğini göstermektedir. 2026 yılı itibarıyla, dış ticaret dengesini korumak adına uygulanan kotalar ve Borsa İstanbul (BİST) tescil zorunlulukları, bu süreci uzmanlık gerektiren teknik bir alana dönüştürmüştür. Lires Gümrük ve Hukuk Danışmanlığı olarak, ham altından elmaslı mücevherata kadar tüm süreci sizler için analiz ettik.
1. Kıymetli Maden ve Taşların Tarife Sınıflandırması (71. Fasıl)
Altın, elmas ve diğer değerli taşlar, Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde 71. Fasıl altında sınıflandırılır. Bu fasıl, eşyanın işlenmişlik düzeyine göre kritik alt başlıklara ayrılır:
7108 Tarife Pozisyonu: Altın (ham, yarı işlenmiş veya pudra halinde). Standart ve standart dışı işlenmemiş altın ithalatı bu kapsamdadır.
7102-7105 Tarife Pozisyonu: Elmaslar, kıymetli ve yarı kıymetli taşlar.
7113 Tarife Pozisyonu: Mücevherat ve aksamı (altın, gümüş veya platin kaplama olsun olmasın kıymetli madenlerden).
2. Altın İthalatı Nasıl Yapılır? Kayıt ve Yetki Zorunluluğu
Türkiye’de altın ithalatı yapmak, herhangi bir ticari eşya ithalatından farklı olarak özel yetkilendirmeler gerektirir.
Borsa İstanbul (BİST) Üyeliği Şartı: İşlenmemiş kıymetli madenlerin (altın, gümüş, platin vb.) ithalatı, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar uyarınca sadece Merkez Bankası ile Kıymetli Madenler Borsası üyeleri (BİST) tarafından yapılabilir.
Kuyumcu veya üreticiyseniz, standart dışı altın ithalatı yapabilmek için ilgili borsa üyesi kurumlar aracılığıyla işlem yapmanız veya doğrudan üye olmanız gerekir.
İthal edilen altınların gümrük işlemlerinin ardından 3 iş günü içinde Borsa İstanbul’a teslim edilmesi ve tescil ettirilmesi zorunludur.
3. Altın İthalat Kotası ve Güncel Durum
Dış ticaret açığını kontrol altına almak amacıyla yürürlükte olan altın ithalat kotası, sektörün en çok dikkat etmesi gereken husustur.
Kota Yönetimi: Kota dağıtımı, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen kriterlere göre Borsa İstanbul üyeleri üzerinden gerçekleştirilir.
Muafiyetler: Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında ihracat taahhüdüyle getirilen altınlar veya belirli yatırım teşvik belgeleri kapsamındaki ithalatlar kota sınırlamalarından farklı usullere tabi olabilir. Ancak serbest dolaşıma giriş rejiminde kota limitleri katı şekilde uygulanmaktadır.
4. Mücevherat ve Elmas İthalatında Vergiler ve Belgeler
İşlenmiş mücevherat (yüzük, kolye vb.) veya elmas ithalatında vergi yükü, menşe ülke ve eşyanın niteliğine göre değişir:
Gümrük Vergisi ve İGV: AB ve STA ülkeleri dışından gelen işlenmiş mücevheratta yüksek oranlı İlave Gümrük Vergisi (İGV) uygulanmaktadır.
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV): 7113 pozisyonundaki bazı mücevherat ürünleri %20 oranında ÖTV'ye tabi olabilir. Ancak elmas gibi çıplak taşların borsaya kayıtlı ithalatında ÖTV istisnaları mevcuttur.
KDV İstisnası: İşlenmemiş altın ithalatı KDV'den istisnadır. Ancak işçilik içeren mücevheratta sadece "işçilik bedeli" üzerinden KDV hesaplanan durumlar mevcuttur.
Gereken Temel Belgeler:
Ayar Raporu: İthal edilen madenin saflık derecesini gösteren resmi analiz belgesi.
Kimberly Süreci Sertifikası: Ham elmas ithalatında, taşın çatışma bölgelerinden gelmediğini belgeleyen uluslararası zorunlu sertifika.
Ekspertiz Raporu: Kıymetli taşların karat, renk ve berraklık özelliklerini belirleyen gümrük onaylı rapor.
5. Altın ve Mücevherat İthalatı Adım Adım İthalat Süreci
BİST Yetkilendirmesi: Şirketinizin veya aracınızın borsa üyeliğini kontrol edin.
Kota Kontrolü: İlgili ay için tanımlanmış ithalat kontenjanınızı teyit edin.
Ekspertiz ve Ayar: Gümrük sahasına gelen ürünlerin Darphane veya yetkili laboratuvarlarca analiz edilmesini sağlayın.
Borsa Tescili: Gümrükten çekilen madenlerin yasal süresi içinde Borsa İstanbul’a bildirimini tamamlayın.
Lires Uzman Görüşü
Altın ve mücevherat ithalatı, saniyelerle değişen fiyatlar ve katı mevzuat süreleri nedeniyle hata kabul etmeyen bir alandır. Özellikle "altın kotası" yönetiminde ve kıymetli taşların ÖTV/KDV matrah hesaplamalarında profesyonel danışmanlık, maliyetlerinizi minimize eder.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Her isteyen şirket yurt dışından külçe (işlenmemiş) altın ithal edebilir mi? Cevap: Hayır, edemez. Standart veya standart dışı işlenmemiş altın (külçe, bar, granül vb.) ithalatı yalnızca Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş Kıymetli Maden Aracı Kuruluşları (Borsa İstanbul üyesi bankalar ve yetkili aracı kurumlar) tarafından yapılabilir. Normal şahıs veya ticaret şirketleri doğrudan işlenmemiş altın ithal edemez.
Soru 2: İthal edilen işlenmemiş altın gümrükten sonra nereye teslim edilmek zorundadır?
Cevap: Yetkili kıymetli maden aracı kuruluşları, ithal ettikleri işlenmemiş altınları gümrük işlemlerinin tamamlanmasını takip eden 3 iş günü içinde Borsa İstanbul A.Ş. Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası antreposuna teslim etmek ve borsaya bildirimde bulunmak zorundadır.
Soru 3: İşlenmiş altın (altın takı, mücevherat) ithalatı serbest midir, kimler yapabilir? Cevap: İşlenmiş altın ve kuyumculuk mamulleri ithalatı (Dış Ticaret Rejimi esaslarına uymak kaydıyla) şirketler için serbesttir.
Soru 4: İşlenmiş altın ithalatında ödeme yöntemlerine ilişkin güncel kısıtlama nedir? Cevap: Mevzuatta yapılan düzenlemeyle, işlenmiş kıymetli maden (altın takı) ithalatında peşin bedelle ödeme yöntemi yasaklanmıştır. İthalat işlemleri yalnızca mal mukabili, kabul kredili veya bedelsiz ödeme şekilleriyle gerçekleştirilebilmektedir.
Soru 5: Kıymetli taşların (pırlanta, elmas, zümrüt vb.) ithalatında hangi sertifika ve denetim kuralları geçerlidir?
Cevap: İşlenmemiş ham elmas ithalatı, çatışma bölgelerinden çıkan "kanlı elmasların" ticaretini engellemeyi amaçlayan uluslararası Kimberley Süreci Sertifika Sistemi'ne tabidir. İthal edilen ham elmasların orijinal sertifikaları ile kontrolü, yetkili gümrük idaresinde Borsa İstanbul uzmanları tarafından ortaklaşa gerçekleştirilir. Sertifikasız ham elmasın yurda girişine izin verilmez.
Soru 6: Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında altın ithal edilip işlenerek ihraç edilebilir mi?
Cevap: Evet. Türkiye'deki mücevher üreticileri ve ihracatçıları, yurt dışından ham/işlenmemiş altını Dahilde İşleme Rejimi kapsamında vergisiz ve kota kısıtlamalarına takılmadan geçici olarak ithal edebilirler. Bu altını fabrikalarında işleyerek takı ve mücevher haline getirdikten sonra yasal süre içinde yurt dışına ihraç etmekle yükümlüdürler.
Soru 7: Bireysel bir yolcu seyahat dönüşü yanında ne kadar altın ve nakit getirebilir? Cevap: Yolcuların kişisel kullanımına ait, ticari mahiyet taşımayan ve değeri 15.000 ABD Dolarını geçmeyen işlenmiş altın (ziynet eşyası/takı) gümrüğe beyan edilmeksizin ülkeye sokulabilir.
Yorumlar